Kazimierz Wóycicki: Kijów, Unia Europejska i Moskwa
Na konferencji w Monachium powiconej bezpieczestwa sprawa ukraiska staa absolutnie w centrum obrad. Nie moe to dziwi, bowiem moliwe zblienie Kijowa do Unii oznaczaoby niemal podobn zmian geopolityczn jak rozpad Zwizku Sowieckiego. Prezydent Komisji Europejskiej Herman Van Rompuy stwierdzi jednoznacznie, e “przyszo Ukrainy zwizana jest z Uni Europejsk”. Stwierdzono te, e “walka o demokratyczn i europejsk przyszo nie ma nigdzie tak wielkiego znaczenia jak wanie na Ukrainie”. Wadze ukraiskie pitnowane byy za stosowanie przemocy i brak dialogu ze spoeczestwem.
Widoczne jest zintensyfikowanie si unijnej i amerykaskiej polityki w sprawie Ukrainy i jej coraz dalej idca ofensywno. Skorelowane jest to z rosnc si opozycji ukraiskiej i jej umiejtnoci zrównowaenia brutalnych i anarchizujcych dziaa prezydenta Janukowycza.
Konferencja pokazaa te wyrazicie jak bardzo sprawa ukraiska róni Uni Europejsk i Moskw. Minister spraw zagranicznych Rosji Sergiej awrow powtórzy wszystkie niemal i najmocniejsze argumenty, jakie Rosja (a wczeniej Zwizek Sowiecki) uywaa, aby zdyskredytowa narodowy ruch ukraiski. Wedle rosyjskiego ministra protestujcy na Ukrainie to nacjonalici, faszyci i ekstremici. To ono oni wedle awrowa winni s eskalacji przemocy. Wspierani s te z zewntrz. Naley przypomnie, e taki repertuar oskare stosowany by wobec wszelkich ugrupowa dysydenckich w bloku sowieckim, a teraz stosowany jest tam, gdzie Moskwie grozi utrata wpywów. Argumenty te powtarzane s te z wielk intensywnoci w internecie, który zdaje si w coraz wikszym stopniu dla Moskwy terenem walki i dywersji propagandowej.
W tle konferencji doszo do telewizyjnej dyskusji midzy przywódc ukraiskiej opozycji Witalijem Kyczko a ukraiskim ministrem spraw zagranicznych Leonidem Kozarem.
Przypomn, ze jeden z doradców Putina w biuletynie nomen omen Gazpromu poradzi Janukowyczowi, e jeli nie stumi rewolucji to moe utraci wadze. Jak to komentowa?
Tymczasem Ukraina pogra si w rewolucyjnym chaosie. Wyoni si z niego moe pastwo i spoeczestwo skierowane ku Zachodowi i Unii Europejskiej, próbujce z trudem gbokich reform, usiujce odbudowa kraj, po zniszczeniach spowodowanych przez Janukowycza. Moliwe tez s próby stumienia rewolucji i nie mona wykluczy, ze naga sia zdoa jeszcze raz zwyciy. To na to wszystko Moskwa Putina? Wydaje si, e adne rozwizanie nie bdzie jej zwycistwem.
Zwrot Ukrainy ku Zachodowi to koniec iluzji moskiewskiego neoimperializmu (cho pewnie troch wicej nadziei na jakie demokratyczne zmiany równie w samej Rosji). Kade inne rozwizanie to anarchizacja Ukrainy. Nie sposób ju jednak Moskwie bdzie zdoby jakiej zdecydowanej dominacji na tym krajem. Tylko bardzo niewielkie segmenty spoeczestwa na Ukrainie gotowe s sympatyzowa z Rosj. Nawet ci obojtni wobec eurorewolucji wcale nie musz by zwolennikami bliszych zwizków Ukrainy z jej wschodnim ssiadem. Nastroje na wschodniej Ukrainie mog by o wiele mniej rewolucyjne ni na zachodniej, nie oznacza to jednak, e nadmiar przyjani z Putinem mógby tam by dobrze widziany.
Fakt, e Moskwa powstrzymaa Kijów przed podpisaniem umowy stowarzyszeniowej z UE, komentowane byo czsto jako jej sukces. Towarzyszyy te temu spekulacje o moliwym podziale Ukrainy. Wydaje si jednak, e ani to sukces, ani podzia Ukrainy nie jest moliwy.
Rosja Putina ponosi na Ukrainie bolesn porak. Oczywicie brak podpisu pod umow stowarzyszeniow mona traktowa jako zwycistwo, ale raczej jako pyrrusowe. Wprowadzenie Ukrainy w stan anarchii moe by kopotliwe dla UE (w szczególnoci dla Polski), ale w o wiele trudniejsze bdzie dla Moskwy.
Wiele komentatorów zwraca uwag w ostatnich tygodniach (m.in. ostatni “The Economist”) na owe spektakularne sukcesy Putina, sukcesy w gruncie rzeczy bardzo kosztowne, na które dzisiejszej Rosji nie sta. Gospodarka Rosji sabnie a caa jej wzgldna sia zwizana jest niemal wycznie z wysokimi cenami ropy i gazu. A te maj wyran tendencj spadkow. Obecnie cena ropy wynosi ok.120$ za baryk. Przy spadku ceny do 100$ Rosja zacznie mie problemy ze zrównowaonym budetem. Nie naley zapomina, e w roku 2008 cena ropy spada do 40$. Podobny, cho nawet nie tak wielki, spadek dzisiaj (a nie mona go wykluczy) oznaczaby by dla Putina katastrof. Putin pry minie, jest jednak w istocie politykiem krótkowzrocznym.
Do tego wszystkiego dochodzi ogromna dysproporcja wielkoci gospodarki rosyjskiej i UE. Ta ostania jest od rosyjskiej 8 razy wiksza (a w tle jest jeszcze gospodarka amerykaska podobnej co unijna wielkoci). Zaliczanie Rosji do tzw. grupy BRIC (wschodzcych potg) opierao si na przewidywanym wzrocie gospodarczym Rosji 8-10% rocznie. Obecnie wynosi on 2%.
Przypomnij “dobr rad” doradcy Putina dla Janukowyczowi, e jeli nie stumi on rewolucji to moe utraci wadze. Niezalenie od tego, jak niepokojce s takie, propozycje, ze strony Moskwy, mona je odczytywa jako powiedzenie “rad sobie Pan sam”. I wydaje si, ze Moskwa niewiele wicej moe zrobi, cho zachowuje wci zdolno anarchizowania Ukrainy. Trzeba jednak zdawa sobie spraw, jak upowszechnione s uproszczone sdy, e Moskwa “nie odpuci”, mit o niemal wszechmocy Moskwy i przekonanie, e brutalna sia zawsze bdzie gór. Takie opinie powszechne s w wielu internetowych komentarzach, zwaszcza w polskiej sieci. Z pewnoci nie naley lekceway Moskwy, przekonanie jednak o jej wszechmocy to z pewnoci naiwno.